Ai cũng có một gia đình và không ai không nhận thức đươc giá trị của gia đình, đặc biệt đối với dân tộc Việt Nam, một dân tộc có bề dày lịch sử, ảnh hường sâu sắc bởi Nho giáo, phong kiến thì các giá trị truyền thống của gia đình bao giờ cũng được khắc ghi trong tâm trí và chi phối mạnh mẽ đến cách ứng xử của người Việt Nam.

Gia đình chính là môi trường thuận lợi nhất để con người có thể nghỉ ngơi, giải trí, phục hồi sức lực sau những giờ lao động căng thẳng ngoài xã hội để sau đó có thể làm việc trở lại tốt hơn-gia đình cũng là nơi an ủi, động viên, chia sẻ buồn vui, gắn bó yêu thương của các thành viên trong gia đình, lấy lại sự cân bằng về mặt tâm lý.

Để thực sự là nơi tái tạo sức lao động cho các thành viên trong gia đình thì gia đình đó phải là một môi trường văn hóa lành mạnh. Theo truyền thống Việt Nam, một gia đình tốt không thể thiếu sự yêu thương của cha mẹ đối với con cái, sự kính trọng hiếu thảo của con cái đối với cha mẹ, sự tôn trọng lẫn nhau trong gia đình.

Gia đình là nơi cho bạn niềm tin, động lực và sức mạnh để làm tất cả mọi thứ.
Gia đình là nơi cho bạn niềm tin, động lực và sức mạnh để làm tất cả mọi thứ.

Trong các gia đình Việt Nam ở khắp nơi trên mọi miền đất nước, từ thành thị đến nông thôn, từ đồng bằng màu mỡ đến rừng sâu, núi thẳm, trong mối quan hệ giữa cha mẹ, ông bà và con cháu, lòng hiếu thảo luôn tỏa sáng và được mọi người tôn vinh. Hiếu thảo là tình cảm thiêng liêng, là cái gốc của đạo làm người, là cốt lõi của tinh thần nhân bản Việt Nam.

Ngay từ khi còn nhỏ, các em bé đã thuộc lòng những câu ca dao nói lên công sinh thành và nuôi dưỡng, giáo dục của cha mẹ đối với bản thân và xác định đạo làm con đối với cha mẹ là phải tròn chữ hiếu.

Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
Một lòng thờ mẹ kính cha
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.

Công cha như núi Thái Sơn. Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
Công cha như núi Thái Sơn. Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

Người ta thường nói: hiếu tại tâm, xuất phát từ lòng biết ơn sâu sắc công lao sinh thành và nuôi dưỡng của cha mẹ mà người con hiếu thảo thực hiện một cách hoàn toàn tự giác, âm thầm, không khoa trương với một tình cảm kính yêu vô hạn đối với cha mẹ. Ngoài lòng biết ơn và tình cảm tôn kính, yêu thương vô hạn với cha mẹ, những người con hiếu thảo còn luôn gần gũi, quan tâm chăm sóc miếng ăn, giấc ngủ của cha mẹ để người được vui vẻ, khoẻ mạnh, sống lâu cùng con cháu.

Lòng hiếu thảo của con cháu đối với ông bà, cha mẹ cũng rất phong phú, nó không chỉ bó hẹp ở chỗ phục vụ cha mẹ khi ốm đau hoặc khi già yếu thì chăm lo, cơm bưng, nước rót mà cao hơn, rộng hơn là là làm hài lòng đáp ứng những nhu cầu về tinh thần của cha mẹ. Để báo đáp công ơn cha mẹ, có những người con cố gắng học hành thành đạt, lao động chăm chỉ.

Hãy hiếu thảo với ông bà cha mẹ khi còn có thể!
Hãy hiếu thảo với ông bà cha mẹ khi còn có thể!

Con cái trong gia đình đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau, anh chị em trên bảo dưới nghe, đùm bọc lẫn nhau, lúc bình yên cũng như khi hoạn nạn, khó khăn không làm phiền lòng cha mẹ, không làm điều sai: không cở bạc, rượu chè, không nghiện hút, mãi dâm, không vi phạm pháp luật cũng là hiếu thảo. Trong mối quan hệ rất phong phú của từng gia đình, họ tộc, cha mẹ vui buồn, sướng khổ đều phụ thuộc vào cách ứng xử của con trai, con gái, con dâu, con rể, con chung, con riêng, con nuôi… Trong những mối quan hệ phức tạp ấy, đòi hỏi mỗi người có cách ứng xử muôn màu về thể hiện lòng hiếu thảo với ông bà, cha mẹ.

Bên cạnh những tấm gương hiếu thảo xuất hiện khắp nơi trong toàn quốc ở mọi lứa tuổi (từ em bé 9 tuổi đến ông già 80, ở mọi nghề nghiệp, trình độ văn hóa…) trở thành niềm tự hào cho gia đình và đất nước, thì trong xã hội ta cũng không ít những người con bất hiếu- cha mẹ nuôi con nên người nhưng khi khôn lớn họ tranh giành nhau tài sản của cha mẹ, ghen tị, so đo, chia nhau nuôi cha mẹ từng ngày.

Cha mẹ nuôi con bằng trời bằng bể
Con nuôi cha mẹ, con kể từng ngày.

Một mẹ nuôi mười con
Mười con không nuôi được một mẹ.

Vu Lan là dịp chúng ta nhìn lại và nhắc nhở chính mình về đạo hiếu
Vu Lan là dịp chúng ta nhìn lại và nhắc nhở chính mình về đạo hiếu

Có những gia đình khá giả, nhưng để cho cha mẹ ở dưới bếp-bỏ mặc cha mẹ già yếu không nuôi dưỡng để cho cha mẹ phải đi ăn mày hoặc gửi cha mẹ vào nhà dưỡng lão, không hề thăm viếng… Xã hội ta đặc biệt tôn vinh những người con hiếu thảo, nêu gương sáng cho mọi người học tập. Dư luận xã hội cũng cực lực lên án gay gắt những hành động vô ơn, bạc nghĩa, vô trách nhiệm với cha mẹ khi già yếu của những người con bất hiếu.

Trong nhiều năm qua, trên cả nước đã tổ chức nhiều Liên hoan nêu gương những đại biểu người con hiếu thảo, từ sự lựa chọn ở cơ sở khắp mọi miền đất nước. Các Liên hoan này nhằm tuyên truyền cổ vũ những tấm gương ở mọi lứa tuổi đã tự giác, âm thầm, lặng lẽ góp phần nhỏ vào việc giữ gìn hạnh phúc gia đình, làng xóm, tạo ra không khí đoàn kết, xã hội yên vui. Đó thật sự là ý nghĩa của mùa Vu lan báo hiếu vậy!

Đàm Vũ Trí

Đọc thêm: Bông hồng cài áo và lễ Vu Lan báo hiếu